Sümerler

Antik, Sumerian, Asur, Mezopotamya, Geçmişi, Irak
Bir Sümer tableti

MÖ 4000- MÖ 2000 yılları arasında medeniyetin beşiği olarak bilinen Mezopotamya (günümüzde Irak ve yakınları) bölgesinde yaşamış Sümer uygarlığı bilim ve matematiğe çok büyük katkı sağlamıştır. Bunların en önemlisi de yazıdır. MÖ 3000 yıllarında piktografi adı verilen basit karakterli yazıyı bulmuş, ilk şehir devletlerini kurmuş, ilk yasaları düzenlemiş ve ilk mit ve destan örneklerini vermişlerdi. Sümerliler insanlığı farklı bir boyuta taşımış ve aydınlatmıştı.
sumerian map ile ilgili görsel sonucuMÖ 4 binli yılların başlarında Mezopotamya bataklıklardan oluşuyordu. Daha sonra burada yaşayan insanlar bu bataklıkları kurutup Eridu adını verdikleri bir kente yüksek bir tapınak kurdular. Ardından pek çok kent devleti ortaya çıktı. Haritada görülen Lagaş, Ur ve Uruk bunlardan bazıları. Birbirleriyle ticaret yapıyorlardı. Tam o sırada doğudan gelen ve büyük ihtimalle Kafkasya kökenli bir halk olan Sümerliler ortaya çıktı. Sümerliler bu şehir devletlerinin arasına karıştı ve kentleri birleştirerek büyük bir devlet olmasını sağladılar. Şehir devletleri genelde dikdörtgen şekilliydi ve her şehir devletinin etrafında dev duvarlar bulunuyordu. Tarımda çok ileriydiler. Güçlü olan krallıklar güçsüz olanları ezerek genişliyordu. Bunun en büyük örneği MÖ 2320 yıllarında Umma kenti kralı Lugal Zagizi'nin rakiplerini ezerek Ur, Uruk ve Lagaş kentlerini yağmalayıp tanrılarını kendi kentine getirmesidir. MÖ 2000'li yıllarda Akad İmparatorluğunun kralı Sargon tüm Mezopotamyayı ele geçirdi ve bütün Mezopotamya devletleri birleşti. Kral Sargon sayesinde Sümerler en güçlü dönemlerini yaşadılar. Konuştukları dil olan Sümerce giriş kısmında belirttiğim gibi piktografi adı verilen yazıyla yazılıyordu. Ayrıca Sümercenin kökeni hakkında kesin bir bilgi bulunmuyor. Bu yazıya çivi yazısı da denir. Kilden yapılan tabletlere çiviyle değil çubukları bastırarak yazıyorlardı. Sonra da pişiriyorlardı. Her bir sembol aynı Çinlilerin yazısı hanzi gibi bir kelimeyi gösteriyordu. İlk başlarda sadece kolay şeyler yazılabiliyordu, ancak daha sonra bu yazıdan türeyen bir yazı türü geliştirildi ve böylece önceden yazılamayan soyut kavramlar yazılabilmeye başladı. Yazıları 550 karakterden oluşuyordu.
Bir ziggurat

İnanç kısmına bakacak olursak çoktanrılı bir inanışa göre yaşıyorlardı. Tapınaklarının adı ziggurattı ve zigguratlar kocaman ve görkemli olurdu. Başlangıçta her Sümer kenti farklı bir doğal gücü simgeleyen bir tanrının koruyuculuğuna veriliyordu. Daha sonra tanrılar arasında korudukları kentlerin gücüne göre bir hiyerarşi oluşturdular. Rahipler tanrılar arasında soy zinciri oluşturmak için yeni tanrılar oluşturuyorlardı.




Kaynakça: Bilim Çocuk Dergisi Eylül 2004

Görsel kaynakça: PixabayPinterest ve Pixabay

Lütfen abone olunuz.

Yorumlar